Helak Edilen Kavimler ve Kur'an'daki Topluluklar
Bu sayfada
Kısaca
Kur'an, özellikle Mekkî surelerde peygamberlerini yalanlayıp helak edilen kavimleri ve "ashâbü'l-..." diye anılan toplulukları sıkça anlatır. Sınavlarda bu alandan 5 soru çıkmıştır. Sorular iki türlüdür: "Şu topluluk helak edilenlerden değildir" (çeldirici genellikle Ashâb-ı Uhdûd veya Ashâb-ı Meymene olur) ya da "kavim–helak sebebi" eşleştirmesi. Hangi topluluğun helak edilen inkârcı, hangisinin zulme uğrayan mümin, hangisinin âhiretteki bir grup olduğunu ayırt edebilmek gerekir.
Sınavda en çok sorulanlar
- Peygamberlerini inkâr edip ilahi cezaya uğrayan topluluklar arasında sayılamayacak olan Ashâb-ı Uhdûd oldu. Eyke, Hicr, Res ve Karye halkları ise helak edilen topluluklardır. 2015 ÖABT-DKAB
- Doğru eşleştirmeler: Semûd'un deveyi kesmesi ve Lût kavminin cinsî sapkınlığı. Ölçü ve tartıda hile Âd'ın değil, Medyen/Eyke halkının (Hz. Şuayb'ın kavmi) suçudur. 2021 MBSTS
- Kınanan, dünyada helak edilen ya da âhirette azap görecek gruplar arasında yer almayan Ashâb-ı Meymene oldu. Bunlar kurtuluşa eren "sağdakiler"dir. 2023 MBSTS
- Necranlı mümin Hristiyanların ateş dolu çukurlarda yakıldığı ve Bürûc suresinde anılan olayla ilgili grup Ashâb-ı Uhdûd olarak cevaplandı. 2024 MBSTS
- Helak edilen kavimlere örnek gösterilemeyecek olan Meymene oldu. Semûd, Medyen, Lût ve Âd ise helak edilen kavimlerdir. 2018 DHBT
Konu anlatımı
Kıssaların amacı
Kur'an'daki kavim kıssaları tarih anlatmak için değil, ibret vermek için yer alır. Furkan 25/35-39'da görüldüğü gibi, bu toplulukların âkıbetleri Kur'an'ın muhataplarının ibret alması için kısaca hatırlatılır. Kıssaların ortak yapısı şöyledir: Peygamber gönderilir ve tevhide çağırır. Kavmin ileri gelenleri (mele') bu çağrıyı reddeder. Kavim uyarılara rağmen inkârda ısrar edince helak edilir. Bu kıssalar çoğunlukla Mekkî surelerde (A'râf, Hûd, Şuarâ, Kamer, Hâkka vb.) yer alır ve Mekke müşriklerine bir uyarı niteliği taşır. 2018 DHBT
Helak edilen kavimler: peygamber, suç, ceza
| Kavim | Peygamber | Öne çıkan suçu | Cezası / ilgili ayetler |
|---|---|---|---|
| Nûh kavmi | Hz. Nûh | Putperestlik, uzun davete rağmen inkâr | Tufan, suda boğulma (Furkan 25/37) |
| Âd | Hz. Hûd | Şirk, büyüklenme ("Bizden daha güçlü kim var?"), zorbalık | Uğuldayan dondurucu rüzgâr (Hâkka 69/6). Ahkāf (kum tepeleri) bölgesinde yaşadılar. |
| Semûd (Ashâbü'l-Hicr) | Hz. Sâlih | Mucize olarak gönderilen dişi deveyi kesmeleri, azgınlık | Korkunç ses (sayha), sarsıntı (racfe) (A'râf 7/77-78; Hicr 15/80-83) 2021 MBSTS |
| Lût kavmi | Hz. Lût | Eşcinsellik (cinsî sapkınlık), yol kesme | Şehirlerinin altının üstüne getirilmesi, taş yağmuru (Hicr 15/74; Furkan 25/40: "felâket yağmuruna tutulmuş belde") 2021 MBSTS |
| Medyen / Eyke halkı | Hz. Şuayb | Şirk, ölçü ve tartıda hile, yol kesme | Deprem (racfe; A'râf 7/91), "gölge gününün azabı" (Şuarâ 26/189) |
| Firavun ve kavmi | Hz. Mûsâ | Tanrılık iddiası, İsrâiloğulları'na zulüm | Denizde boğulma |
| Res halkı (Ashâb-ı Res) | Kur'an'da adı yok | Peygamberlerini yalanlama | Helak (Furkan 25/38; Kāf 50/12) |
| Karye halkı (Ashâb-ı Karye) | Gönderilen elçiler (adları yok) | Elçileri yalanlama, onlara iman eden kişiyi öldürme | Korkunç bir ses (Yâsîn 36/13-29) |
| Tübba' kavmi | — | İnkâr | Helak (Duhân 44/37; Kāf 50/14) |
Dikkat: 2021 MBSTS'de "Âd kavmi – ölçü ve tartıda hile" eşleştirmesi yanlış olarak verildi. Ölçü-tartı hilesi Kur'an'da Hz. Şuayb'ın kavmine (Medyen/Eyke) nispet edilir. Âd'ın öne çıkan suçu güçleriyle büyüklenmeleri ve zorbalıklarıdır. 2021 MBSTS
"Ashâb" ile anılan topluluklar
Kur'an'da "ashâb" (sahipler, halk, ehil) kelimesiyle anılan pek çok topluluk vardır. Sınavda bunları türlerine göre ayırmak istenir. 2015 ÖABT-DKAB · 2023 MBSTS
1. Dünyada helak edilen inkârcı topluluklar | Ad | Kimdir? | Ayet | |---|---|---| | Ashâbü'l-Hicr | Semûd kavmi (Hicr, Medine–Tebük yolu üzerinde) | Hicr 15/80 | | Ashâbü'l-Eyke | "Sık ağaçlı yer" halkı; Medyen ile aynı ya da onun bir kolu, Hz. Şuayb'ın muhatapları | Hicr 15/78; Şuarâ 26/176; Sâd 38/13; Kāf 50/14 | | Ashâbü'r-Res | Peygamberlerini yalanlayan bir topluluk. Res, Yemâme'de bir kasaba, vadi veya kuyu adı olarak açıklanır. | Furkan 25/38; Kāf 50/12 | | Ashâbü'l-Karye | Elçileri yalanlayan şehir halkı | Yâsîn 36/13 | | Ashâbü'l-Fîl | Kâbe'yi yıkmaya gelen Ebrehe ordusu | Fîl 105/1 | | Ashâbü's-Sebt | Cumartesi yasağını çiğneyen İsrâiloğulları topluluğu | Nisâ 4/47 (Bakara 2/65; A'râf 7/163) |
Bu topluluklar peygamberlerini yalanlayıp ilahi cezaya uğramıştır. 2015 ÖABT-DKAB
2. Âhiretteki gruplar | Ad | Anlamı | Durumu | |---|---|---| | Ashâbü'n-Nâr | Ateş halkı | Cehennemlik, kınanan 2023 MBSTS | | Ashâbü'l-Cahîm | Cehennem (cahîm) halkı | Cehennemlik (Mâide 5/10; Tevbe 9/113) 2023 MBSTS | | Ashâbü's-Saîr | Çılgın alevli ateş halkı | Cehennemlik (Mülk 67/10-11) 2023 MBSTS | | Ashâbü'l-Meş'eme / Ashâbü'ş-Şimâl | Soldakiler | Cehennemlik (Vâkıa 56/9, 41) | | Ashâbü'l-Meymene / Ashâbü'l-Yemîn | Sağdakiler | Kurtuluşa erenler, cennetlik (Vâkıa 56/8, 27) 2018 DHBT · 2023 MBSTS | | Ashâbü'l-A'râf | A'râf'takiler | Cennet ile cehennem arasındaki yüksek yerdekiler (A'râf 7/46-48) | | Ashâbü'l-Cenne | Cennet halkı | Cennetlik |
3. Ne helak edilen ne de âhiret grubu olanlar
- Ashâb-ı Kehf ve Rakîm: İnançlarını korumak için mağaraya sığınan gençlerdir (Kehf 18/9). Övülen müminlerdir.
- Ashâbü'l-Uhdûd: Aşağıda ayrıca ele alınmıştır.
- Ashâbü's-Sefîne: Hz. Nûh ile gemide kurtulanlardır (Ankebût 29/15).
Dikkat: "Meymene" bir kavim adı değildir. Vâkıa suresinde âhiretteki "sağdakiler"i, yani kurtulanları ifade eder. Bu yüzden hem "helak edilen kavimler" hem de "kınanan gruplar" sorularında doğru cevap olarak çıkmıştır. 2018 DHBT · 2023 MBSTS
Ashâbü'l-Uhdûd (Bürûc 85/4-10)
- Uhdûd "uzun ve derin hendek" demektir.
- Bürûc suresinin ana konusu, "ashâbü'l-uhdûd" denilen inkârcıların, inandıkları için müminleri ateş dolu hendeklere atarak yaptıkları işkence ve müminlerin buna karşı gösterdiği sabırdır. Ayette "o çukurları, alev alev yanan ateş çukurlarını hazırlayanlar mahvolmuşlardır" denir (85/4-5). Müminlere işkence edip tövbe etmeyenler için cehennem azabı bildirilir (85/10).
- Kur'an olayın zamanı ve yeri hakkında bilgi vermez. Tefsirlerdeki en meşhur rivayete göre Yemen'deki Himyerî hükümdarı Zûnüvâs Yahudiliği benimsemiş, Yahudiliğe geçmeyi reddeden Necranlı Hristiyanları ateş dolu çukurlarda yakmıştır (olay yaklaşık 523 yılına tarihlenir). Bazı çağdaş kaynaklar ise bu rivayetleri güvenilir bulmaz ve ifadeyi genel anlamda ateşle işkence yöntemine atıf olarak okumayı tercih eder. 2024 MBSTS
- Ashâbü'l-Uhdûd, "peygamberini yalanlayıp helak edilen kavim" kategorisine girmez. Kur'an'da onlara gönderilmiş bir peygamberden ve dünyevi bir helakten söz edilmez. Bu nedenle 2015 ÖABT'de helak edilenler listesinin dışında kalan şık oldu. 2015 ÖABT-DKAB
- 2024 MBSTS'de zulme uğrayan grubun adı olarak "Ashâb-ı Uhdûd" cevaplandı. Şıklar içinde olayla ilgili tek isim budur. Ancak terim, dar anlamıyla çukurları kazıp işkence edenleri ifade eder (aşağıdaki "Karıştırılanlar" bölümüne bakınız). 2024 MBSTS
Karıştırılanlar
- Ashâb-ı Uhdûd – Ashâb-ı Kehf/Rakîm: Uhdûd olayında müminler ateşte yakılır. Kehf olayında ise mümin gençler mağaraya sığınıp korunur. İkisi de "helak edilen kavim" değildir.
- Ashâb-ı Uhdûd'un kimliği: Terim lafzen hendekleri kazan zalimleri ifade eder. Olay ise mümin kurbanlarla birlikte anılır.
- Ashâbü'l-Hicr – Ashâbü'l-Eyke: Hicr halkı Semûd'dur (Hz. Sâlih). Eyke halkı ise Medyen ile ilişkilidir (Hz. Şuayb).
- Ashâb-ı Res – Ashâb-ı Karye: İki topluluk bazı tefsircilerce aynı sayılmıştır. Ancak bu görüş Kur'an'a ya da sahih rivayete dayanmaz. Res Furkan ve Kāf'ta, Karye Yâsîn'de geçer.
- Meymene – Meş'eme: Meymene sağdakilerdir (kurtulanlar). Meş'eme soldakilerdir (cehennemlikler).
- Âd – Semûd: Âd kavmine Hz. Hûd gönderilmiş ve kavim rüzgârla helak edilmiştir. Semûd kavmine Hz. Sâlih gönderilmiş, kavim deveyi kestikten sonra korkunç bir ses (sayha) ve sarsıntıyla helak edilmiştir.
- Medyen'in suçu – Lût kavminin suçu: Medyen'in suçu ölçü-tartıda hile, Lût kavminin suçu ise ahlâki sapkınlıktır.
Kendini dene: 6 soru
Konu anlatımına göre hazırlanmış özgün sorular. Bir şıkka dokun, cevap ve açıklama hemen açılır; sonuçların bu tarayıcıda saklanır.
1. Hz. Sâlih'e gönderildiği, mucize deveyi kestikten sonra sayha ve sarsıntıyla helak edilen kavim hangisidir?
Cevap D. Deveyi kesen kavim Semûd'dur; Âd, Hz. Hûd'un kavmidir ve rüzgârla helak edilmiştir.
2. Vâkıa suresinde anılan Ashâb-ı Meymene hangi gruptur?
Cevap A. Meymene bir kavim adı değil, âhirette sağdakilerdir.
3. Ölçü ve tartıda hile yapmaları ile anılan topluluk aşağıdakilerden hangisidir?
Cevap C. Bu suç Hz. Şuayb'ın kavmine nispet edilir; Âd'ın öne çıkan suçu büyüklenmedir.
4. Ashâbü'l-Uhdûd, peygamberini yalanlayıp helak edilen kavimler kategorisine neden girmez?
Cevap B. Kur'an'da onlara peygamber gönderildiği ve dünyada helak edildikleri bildirilmez.
5. Hz. Hûd'un kavmi olan Âd nasıl helak edilmiştir?
Cevap E. Âd rüzgârla helak edilmiştir; korkunç ses ve sarsıntı Semûd'un cezasıdır.
6. Ashâbü'l-Hicr ve Ashâbü'l-Eyke ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Cevap C. Hicr halkı Semûd'la, Eyke halkı Medyen'le ilişkilendirilir; ikisini karıştırmak sık yapılan hatadır.
2019 MBSTS gibi etiketler, o bilginin hangi yıl hangi sınavda sorulduğunu gösterir. Tüm konuların soru dağılımı
Son güncelleme: